Saíocht agus Draíocht na Seanleabhra (3): Scéal na Nollag

Scéal na Nollag mar a d’aistrigh Tomás Gruama Ó Bruacháin é as an Meditationes Vitae Christi, agus é i Ros Eirc (Maigh Eo) thart ar 1460. Tá an chaint atá san aistriúchán seo an-ghar do chaint na ndaoine mar a bhí sí ag an am agus i bhfad ó chaint dhorcha na Gaeilge Clasaicí (dá áilleacht í!).
 
Tá cóip den leathanach ar a bhfuil an chuid seo den scéal i gceangal leis seo. Tá an lámhscríbhinn ar fad le fáil anseo ach dul isteach ar ‘Acadamh Ríoga na hÉireann’, agus 23 B 3 a roghnú.
 
Léiríonn an chaint atá anseo ar an asal gur ar leagan apacrafach de scéal na Nollag a bhíothas ag tarraingt ó tharla gan aon trácht ar an asailín bocht sa leagan canónda a cuireadh sa Bhíobla. 
**************************
De Navitate Christi
Ar gcomhlíonadh naoi míos do thoircheas na hóighe, do chuir an himpire fógra ar fud an domhain .i. gach aon-duine do dhul ina athartha dhúchais féin, do íoc an chíosa Shéasarda leis. Agus ar gcluinsin an fhógra sin do Ioseph, do thionscain dul go Beithileam. Agus do bhí Muire i ngaire do chríoch a toircheasa, agus dob fhada uatha, uair do bhí Beithileam cúig mílte ó Ierusalem. Agus ní raibhe acu ach damh agus asal, agus iad ag siúl mar dhaoinibh bochta. Agus lena mhéad dá dúthaigh féin do tháinig don chathair an oíche sin, ní fhuaradarsan ionad aíochta ná teach leapa inti. Agus bíodh truaighe agat don ríoghain trócairigh anois, agus tabhair t’aire don maighdin bhic ghlain álainn óig shubhaltaigh do bhí ar deireadh a toircheasa i gcinn a cúig blian ndéag an tan sin, agus do bhí ró-scítheach ó shiúl, agus do bhí náireach ag iarraidh ionaid chiúin idir na ciníocha coimhthíocha, agus nach bhfuair. Agus do iarradar a compánaigh cead uirthe um dealú léi, agus thug dóibh. Agus do comhéigníodh iad dul chun slí ina raibh díon os a gcionn ina ligidís daoine fearthainn tharstu.
Tabhair t’uídh anois go díochra do na nithibh dob áil liom do inisin duit, agus do na nithibh aithristear ar Mhuire anseo, amhail fuaras ó bhráthair maith dom’ ord féin. Agus sílim do taisbeánadh sin dó. Agus adúirt sé liom, an uair tháinig aimsear tuismithe do Mhuire i meán oíche Domhnaigh, gur éirigh sí, agus gur chuir a troime ar colún do bhí istigh. Agus do éirigh Ioseph go tuirseach an tan sin, agus ní ar son galair Mhuire, uair do bhí a fhios aige nach raibhe galar uirthi, ach ar son nach raibhe bia náid nithe dionhgbhála eile aige. Agus do éirigh ina sheasamh, agus thug sop as an mainséar fá chosaibh na baintiarna, agus do chuir a chúl léi. Agus do tuismíodh Mac suthain an Athar chumhachtaigh an tan sin gan tinneas gan athmhaltas gan scaoileadh bronn gan dortadh fola.
Agus mar do bhí sé gan athmhaltas gan doghrainn i mbroinn a mháthar, is mar sin do bhí sé insan tsaol amuigh. Agus do thuit sé chun cos a mháthar, agus do thóga an mháthair don talúin é go luath. Agus thug sí póg mhilis dó, agus do chuir sí ina hucht é. Agus do líonadh a cíocha do bhainne ó ghrásaibh an Athar, agus do teagascadh í ón Spiorad Naomh, agus do nigh é ó bhainne a cíoch uile. Agus do chuir bréidín beag a cinn uime, agus do cheangail é, agus do chuir insan mainséar é. Agus do shléacht an damh agus an hasal dó, agus do chuireadar a mbéil ar an mainséar, agus do bhádar ag srofartaigh ag cur a n-anála uime mar do bheith réasún acu, uair do thuigeadar bochtaine an Mhacaoimh agus fuaire na haimsire, agus go ráinig a leas a théamh.
Agus do lig an mháthair ar a glúinibh an tan sin, agus do ghuigh é. Agus thug buíochas don Athair agus adúirt: “Glóir agus grása duit, a Thiarna agus a Athair naofa, a thug do Mhac grách féin damh, agus guím thú, a Dhia shuthain, agus tusa, a Mhic Dé Bhí agus a Mhic mo bhronn féin.” Agus do ghuigh Ioseph mar an gcéanna, agus do tharraing lán a dhoirn d’olainn nó den réad eile do bhí i bpillín an asail, agus do chuir i dtaobh an mhainséir fán mbaintiarna é, agus do rinne an céanna leis an bpillín: do chuir fána huilinn é. Agus is mar sin do bhí ríoghain fhlaithiúnais Dé agus baintiarna an tsaoil. Agus do choinnigh a haghaidh agus a leaca ar an mainséar maille le croí feochair te do choimeád a haon-Mhic ghráí dhil féin.
Smaointe Beatha Chríost .i. Innsint Ghaelge a chuir Tomás Gruamdha Ó Bruacháin (fl. c. 1450) ar an Meditationes Vitae Christi, in eagar ag Cainneach Ó Maonaigh, Baile Átha Cliath: Institiúid Ard-Léighinn Bhaile Átha Cliath, 1944, lgh. 24-6.
Advertisements

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s